Fantastyka dla początkujących I. Skąd niechęć do literatury fantastycznej (i dlaczego warto przestać się jej bać?) WIELOŚWIATY

Festiwal Historii Fantastycznych WIELOŚWIATY to wydarzenie, które ma na celu zrzeszać fanów fantastyki oraz gier fabularnych. Jeśli się do nich zaliczasz, to super – ten artykuł prawdopodobnie nie jest dla ciebie, bo o zaletach czytania fantastyki nie trzeba cię przekonywać. Ale jeśli dopiero zastanawiasz się nad rozpoczęciem swojej przygody z tym gatunkiem, ale z różnych powodów nie jesteś do tego przekonany/a, czytaj dalej – postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości.

Skąd niechęć do literatury fantastycznej?

Literatura fantastyczna często jest nieuzasadnienie kojarzona z lekką i niewymagającą rozrywką lub z książkami przeznaczonymi głównie dla młodszych czytelników. Jeśli nigdy nie zdarzyło ci się świadomie sięgnąć po ten gatunek (a w twoim otoczeniu nikt go nie czyta), możesz mieć wrażenie, że czytanie jej jest infantylne. Nic bardziej mylnego!

Czytelnicy mogą się obawiać czytania literatury fantastycznej z różnych powodów. Niektórzy uważają, że książki fantasy są pozbawione powagi, a poruszane w nich tematy są zbyt naiwne lub banalne dla dorosłych czytelników. Inni mogą myśleć, że fantastyka to tylko lekka rozrywka, która nie niesie za sobą żadnych głębszych wartości czy przemyśleń, a jedynie służy ucieczce od rzeczywistości. Obawa przed społecznym postrzeganiem czytania fantasy jako zainteresowania „dla dzieci” może również wpływać na niechęć do sięgnięcia po tego typu książki.

Jednakże, ważne jest zrozumienie, że literatura fantastyczna ma wiele do zaoferowania czytelnikom w każdym wieku i o różnych zainteresowaniach. Chociaż może być ona czasem postrzegana jako gatunek skierowany głównie do młodszej publiczności, to w rzeczywistości fantastyka często analizuje złożone kwestie społeczne i polityczne oraz inspiruje do refleksji nad moralnością i wartościami życiowymi.

To ważne, aby zrozumieć, że fantastyka to nie tylko opowieści o bohaterach, magicznych istotach i ich przygodach (chociaż nie ma w tym nic złego!). To również gatunek, który może prowokować do refleksji nad rzeczywistością poprzez pryzmat wykreowanych światów. Książki fantasy mogą zawierać głębokie przesłanie społeczne, polityczne, a nawet filozoficzne, które mogą inspirować czytelników do zastanowienia się nad swoim życiem i otaczającym ich światem. 

Co może mi dać czytanie fantastyki?

Trudno jest odpowiedzieć na to pytanie krótko i treściwie, bowiem zalety sięgania po ten gatunek wymieniać można w nieskończoność. Dlatego skupmy się na pięciu krótkich aspektach, które można wskazać właściwie bez namysłu.

Eskapizm. Czytanie literatury fantastycznej może być formą ucieczki od codzienności. Podczas gdy świat rzeczywisty często stawia przed nami wiele wyzwań i trudności, książki fantasy pozwalają nam na chwilę zanurzyć w magicznym świecie, gdzie niemożliwe staje się możliwe. To jak podróż do innego wymiaru, gdzie można przeżyć przygody, których w realnym życiu nigdy nie mielibyśmy szansy doświadczyć. Dodatkowo fantastyczne fabuły niejednokrotnie układają się w długie, wielotomowe serie, co ułatwia przywiązanie do bohaterów i immersję z poznawanym w trakcie lektury światem. 

Rozwijanie wyobraźni. Nowe uniwersa, obce planety, niezwykłe stworzenia, wielka różnorodność gatunków czy działająca w niezwykły sposób magia: potrzeba niemałej wyobraźni, żeby podczas lektury za tym wszystkim nadążyć (a jeszcze większej, żeby to wszystko wymyślić!). Czytanie fantastyki potrafi być prawdziwą gimnastyką dla umysłu i ciekawym ćwiczeniem, które z każdą przeczytaną pozycją będzie coraz łatwiejsze. Dodatkowym ćwiczeniem jest doszukiwanie się nawiązań do naszego świata i tego, w jaki sposób dana książka komentuje naszą rzeczywistość. 

Bycie na czasie i nadążanie za trendami. Tak, to nie żart! W obecnych czasach, gdy popkultura pełnymi garściami czerpie z literatury fantastycznej, czytanie jej może być wielkim atutem. Dzięki sięgnięciu na przykład po książki Franka Herberta dowiesz się, jak potoczą się dalsze losy Paula Atrydy, bez czekania na premierę trzeciej (i następnych) części filmowej „Diuny”; czytając „Opowieść podręcznej” dostrzeżesz liczne różnice między serialem a książkowym pierwowzorem (w podobnym celu możesz też sięgnąć po „Pieśń Lodu i Ognia, zwłaszcza, jeżeli nie usatysfakcjonowało cię zakończenie!); czytając „Władcę Pierścieni” poznasz Toma Bombadila, którego zabrakło w ekranizacji. Możesz sięgnąć po serię „Wspomnienie o przeszłości Ziemi”, aby dowiedzieć się, jak bohaterowie „Problemu trzech ciał” – serialu, który niedawno zadebiutował na Netflixie – poradzą sobie z trudną sytuacją, w której się znaleźli.

Poczucie wspólnoty. Od czytania fantastyki i wyszukiwania informacji na temat ulubionych bohaterów czy teorii co do tego, jak potoczą się dalsze wątki, już tylko krok od stania się częścią fandomu, których wśród fanów tego gatunku jest wyjątkowo dużo. Nieważne, czy chcesz dyskutować z innymi o Władcy Pierścieni, kłócić się na temat tego, która część Gwiezdnych Wojen jest najlepsza, czy czytać fanowskie opowiadania wykorzystujące bogaty świat stworzony przez J. K. Rowling na potrzeby serii przygód Harry’ego Pottera – jeśli tylko będziesz chciał, na pewno wśród niezliczonych fandomów znajdziesz coś dla siebie i poczujesz się częścią czegoś większego. 

Rozrywka. Zalety czytania fantastyki można wymieniać i wymieniać, ale wciąż jedną z najważniejszych pobudek do sięgnięcia po właśnie ten gatunek może być po prostu potrzeba rozrywki. Dobrze sprawdzą się tu niezliczone humorystyczne powieści (jak na przykład seria Świat Dysku), ale i opowieści o bohaterach ratujących świat czy wszystkie historie typu „od zera do bohatera”, w których komuś początkowo zwyczajnemu przydarzają się niezwykłe rzeczy, a ostatecznie od niego zależą losy świata. Chociaż większość można odczytywać na wielu poziomach i dostrzec w nich dodatkową wartość, nie musisz tego robić: możesz potraktować je po prostu jako dobrą rozrywkę i oderwać się od codziennych problemów.

Następny krok

Skoro wiemy już, dlaczego warto sięgnąć po fantastykę, przyszedł czas na wybór odpowiedniej lektury na początek. Po jaką książkę sięgnąć? Czym kierować się przy wyborze, żeby znaleźć tytuł odpowiedni dla siebie? Wspólnie poszukamy odpowiedzi na te pytania przy okazji następnego artykułu z serii Fantastyka dla początkujących, który ukaże się już niebawem.

Aleksandra Biesek,

Biblioteka Sopocka

Skip to content